Waarom wordt een PGB afgewezen?
Een afwijzing van een PGB-aanvraag heeft doorgaans één van de volgende oorzaken. Begrijpen waaróm uw aanvraag is afgewezen is de eerste stap naar een effectief bezwaar.
Onvoldoende indicatie
De indicerende instantie — het CIZ, uw gemeente of uw wijkverpleegkundige — oordeelt dat de zorgbehoefte niet voldoende is aangetoond of niet voldoet aan de drempelcriteria van de wet. Dit is de meest voorkomende reden voor afwijzing. Het CIZ hanteert voor de WLZ strenge criteria: er moet sprake zijn van een blijvende, intensieve zorgbehoefte. Gemeenten beoordelen dit onder de WMO anders dan het CIZ, en de uitkomst kan sterk per gemeente variëren.
Onvolledig of zwak budgetplan
Een budgetplan dat te vaag is, onvoldoende gemotiveerd is of niet aantoont waarom PGB beter is dan zorg in natura, is een veelvoorkomende reden voor afwijzing. Het budgetplan is voor zorgkantoren en gemeenten het belangrijkste beoordelingsdocument naast de indicatie. Een onvolledig plan wekt twijfel over de doelmatigheid van het PGB in uw situatie. Lees meer over wat een sterk budgetplan inhoudt in onze stap-voor-stap gids voor PGB aanvragen.
Twijfel over zelfredzaamheid
De instantie twijfelt of de aanvrager — of de wettelijk vertegenwoordiger — in staat is het PGB zelfstandig te beheren. Dit wordt de "regie-eis" of "vaardigheidstoets" genoemd. Als er zorgen zijn over de administratieve belastbaarheid, kan een aanvraag worden afgewezen of worden voorgesteld om eerst met ondersteuning te werken.
Verkeerde wet of instantie
Als de aanvraag bij de verkeerde instantie is ingediend — bijvoorbeeld bij de gemeente terwijl de zorgbehoefte onder de WLZ valt — leidt dat tot afwijzing. Dit is oplosbaar door opnieuw aan te vragen bij de juiste instantie.
Tip: Lees het afwijzingsbesluit zorgvuldig. De instantie is verplicht de reden van afwijzing schriftelijk toe te lichten. Bewaar dit document goed — u heeft het nodig voor uw bezwaar.
Uw eerste stap na afwijzing
Zodra u de afwijzing ontvangt, is dit het moment om gestructureerd te handelen. Doe het volgende:
- Lees het besluit volledig. Noteer de exacte reden van afwijzing en de datum van het besluit. Vanaf die datum begint de bezwaartermijn te lopen.
- Stel geen onomkeerbare beslissingen uit. Als u al een zorgverlener had gevonden, informeer hen tijdig over de situatie zodat zij hun planning kunnen aanpassen.
- Vraag om een toelichting. U mag de indicerende instantie bellen voor uitleg. Noteer wat er gezegd wordt — dit kan waardevolle informatie zijn voor uw bezwaar.
- Zoek ondersteuning. Een cliëntondersteuner kan u gratis helpen het besluit te interpreteren en een bezwaarschrift op te stellen. Meer hierover leest u verderop in dit artikel. Of gebruik onze gratis tool om alvast een concept-bezwaarschrift op te stellen.
Bezwaar maken tegen de afwijzing
Bezwaar is het formele verzoek aan dezelfde instantie om haar besluit te heroverwegen. De termijn is in de meeste gevallen zes weken na de verzenddatum van het besluit; daarna wordt uw bezwaar in principe niet-ontvankelijk verklaard. De instantie beslist daarna binnen zes weken, met een mogelijke verlenging van zes weken.
Hoe u een bezwaarschrift opstelt, wat erin moet staan en hoe u uw onderbouwing versterkt, staat op onze aparte pagina: PGB bezwaar maken, met gratis concept-bezwaarschrift. Daar vindt u ook een tool die op basis van uw situatie een persoonlijk concept opstelt.
Bezwaar maken of opnieuw aanvragen?
Hier lopen de meeste mensen na een afwijzing op vast. De vuistregel: bezwaar richt zich op het besluit, een nieuwe aanvraag op uw situatie. Vindt u dat de instantie uw situatie verkeerd heeft beoordeeld, dan hoort dat in een bezwaar. Is uw situatie zelf veranderd of heeft u nieuwe stukken, dan komt u met een nieuwe aanvraag meestal sneller verder.
| Uw situatie | Beste route |
|---|---|
| De indicatie valt lager uit dan u op grond van uw zorgbehoefte verwacht | Bezwaar |
| Het besluit bevat een feitelijke fout, of meegestuurde stukken zijn niet meegewogen | Bezwaar |
| U bent het oneens met het oordeel over uw zelfredzaamheid | Bezwaar |
| De zes weken zijn verstreken | Opnieuw aanvragen |
| Uw gezondheidssituatie is sinds de aanvraag wezenlijk veranderd | Opnieuw aanvragen |
| U heeft medische stukken die er bij de eerste aanvraag nog niet waren | Opnieuw aanvragen |
| De aanvraag liep via de verkeerde wet of instantie | Opnieuw aanvragen |
U hoeft niet te kiezen. Bezwaar maken én tegelijk een nieuwe aanvraag indienen is juridisch toegestaan. Twijfelt u, doe dan allebei: het bezwaar bewaakt de termijn van zes weken, de nieuwe aanvraag loopt daar los van door.
Opnieuw aanvragen
In sommige gevallen is het effectiever om een geheel nieuwe aanvraag in te dienen dan bezwaar te maken. Dit geldt met name als:
- Uw gezondheidssituatie significant is veranderd sinds de eerste aanvraag
- U nieuwe medische documenten heeft die eerder niet beschikbaar waren
- U een andere zorgverlener heeft gevonden die beter past bij de eisen van de indicerende instantie
- De eerste aanvraag bij de verkeerde wet of instantie terechtkwam
Een nieuwe aanvraag is geen formele erkenning dat de eerste aanvraag terecht werd afgewezen. U kunt tegelijkertijd bezwaar maken én een nieuwe aanvraag indienen — dat is juridisch toegestaan. Lees voor de aanvraagprocedure onze complete gids voor het aanvragen van PGB.
Beroep bij de rechter
Als ook uw bezwaar wordt afgewezen, kunt u in beroep gaan bij de bestuursrechter. Dit is een formele juridische procedure waarbij een onafhankelijke rechter oordeelt over het besluit van de instantie. De termijn voor beroep is eveneens zes weken na ontvangst van de beslissing op bezwaar.
Beroep bij de rechter is een serieuzere stap. Overweeg juridische bijstand van een advocaat die gespecialiseerd is in bestuursrecht of zorgregelgeving. Sommige rechtsbijstandverzekeringen dekken dit soort procedures — controleer uw polis.
Als de rechter u in het gelijk stelt, moet de instantie een nieuw besluit nemen. Dit leidt in de praktijk in de meeste gevallen alsnog tot toewijzing van het PGB of tot heroverweging van de indicatie.
Hoger beroep: Bent u het ook niet eens met de uitspraak van de bestuursrechter? Dan staat hoger beroep open bij de Centrale Raad van Beroep (voor WMO en Jeugdwet) of de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (voor WLZ-zaken). Dit is uitzondering, maar het is mogelijk.
Gratis ondersteuning — waar vindt u die?
U hoeft dit proces niet alleen door te gaan. Er zijn meerdere organisaties die gratis of goedkope ondersteuning bieden bij bezwaar en beroep:
- MEE Nederland — onafhankelijke cliëntondersteuning voor mensen met een beperking. Bereikbaar via uw gemeente of mee.nl.
- Zorgbelang — regionaal actief, ondersteunt mensen bij vragen over de zorg en bij bezwaarprocedures.
- Per Saldo — de belangenvereniging voor PGB-houders. Leden krijgen advies en juridische ondersteuning bij PGB-gerelateerde kwesties.
- Sociaal wijkteam — uw gemeente heeft een sociaal wijkteam dat u kan doorverwijzen naar de juiste ondersteuning.
- Juridisch Loket — voor basale juridische vragen kunt u gratis terecht bij het Juridisch Loket (juridischloket.nl).
Als uw bezwaar slaagt en uw PGB alsnog wordt toegekend, is de volgende stap het vinden van een geschikte zorgverlener. Lees onze gids over het vinden van een PGB-begeleider om goed voorbereid te starten. Via MijnZorgDirect kunt u gericht zoeken naar PGB-zorgverleners bij u in de buurt.