Definitie van PGB
Een Persoonsgebonden Budget (PGB) is een subsidie die de overheid verstrekt zodat u zelf uw zorg kunt inkopen. In plaats van dat een zorginstelling de zorg direct levert — zogenoemde zorg in natura — ontvangt u een budget en kiest u zelf wie uw zorgverlener is, wanneer de zorg plaatsvindt en op welke manier.
Het PGB bestaat in Nederland al since de jaren negentig en heeft als doel mensen met een langdurige of complexe zorgbehoefte meer autonomie en keuzevrijheid te geven. Met een PGB bent u in de letterlijke zin de regisseur van uw eigen zorg.
Belangrijk: PGB is géén salaris of inkomen. Het is een geoormerkt budget dat uitsluitend mag worden besteed aan vergunde zorgactiviteiten. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) beheert het budget en betaalt uw zorgverleners namens u via het zogeheten trekkingsrecht.
Wie heeft recht op PGB?
Niet iedereen die zorg nodig heeft, heeft automatisch recht op een PGB. U moet voldoen aan een aantal voorwaarden die per wet kunnen verschillen. In het algemeen geldt:
- U heeft een vastgestelde medische of sociale indicatie nodig, afgegeven door een onafhankelijke instantie (zoals het CIZ, een gemeente of een wijkverpleegkundige).
- U bent zelfredzaam genoeg om een PGB te beheren, of u heeft iemand die dat voor u doet (een wettelijk vertegenwoordiger of gemachtigde).
- U kunt duidelijk beschrijven welke zorg u nodig heeft en waarom dat met een PGB beter gaat dan via zorg in natura.
- Het PGB moet aantoonbaar gelijkwaardig of beter zijn dan de alternatieven in uw situatie.
Of u daadwerkelijk in aanmerking komt, wordt bepaald door de wet waaronder uw zorgbehoefte valt. Er zijn vier wetten relevant: de WLZ, de WMO, de Jeugdwet en de ZVW. Meer hierover leest u verderop in dit artikel.
Hoe werkt PGB in de praktijk?
Zodra u een indicatie heeft gekregen en het PGB is toegekend, sluit u een zorgovereenkomst met uw zorgverlener. In die overeenkomst legt u vast welke zorg er wordt verleend, hoe vaak, voor welk tarief en wat er gebeurt bij ziekte of vakantie van de zorgverlener.
Die overeenkomst stuurt u naar de SVB. De SVB registreert uw zorgverlener en maakt het mogelijk dat hij of zij declaraties kan indienen. U keurt als budgethouder de ingediende uren goed — of af — en de SVB betaalt rechtstreeks aan uw zorgverlener.
Als budgethouder draagt u een regierol: u stelt het zorgplan op, houdt een administratie bij en bent eindverantwoordelijk voor de rechtmatige besteding van het budget. De SVB en uw indicerende instantie houden hierop toezicht. Wilt u precies weten hoe u dit aanpakt? Lees dan onze stap-voor-stap gids over PGB aanvragen.
PGB onder de vier wetten
Welke wet van toepassing is, hangt af van de aard en intensiteit van uw zorgbehoefte. Hieronder vindt u een overzicht van de vier relevante wetten.
| Wet | Doelgroep | Aanvragen bij |
|---|---|---|
| WLZ (Wet langdurige zorg) | Mensen met een blijvende, intensieve zorgbehoefte — zoals dementie, een ernstige verstandelijke of lichamelijke beperking | Zorgkantoor |
| WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning) | Thuiszorg, begeleiding bij dagelijkse activiteiten, dagbesteding, kortdurend verblijf | Gemeente |
| Jeugdwet | Kinderen en jongeren tot 18 jaar met een hulpbehoefte op het gebied van opgroeien of opvoeding | Gemeente |
| ZVW (Zorgverzekeringswet) | Verpleging en verzorging thuis (wijkverpleging) voor mensen die dat vanwege ziekte of aandoening nodig hebben | Zorgverzekeraar |
De hoogte van uw budget en de geldende tarieven verschillen sterk per wet. Bekijk ons volledig overzicht van PGB-tarieven 2026 voor actuele bedragen per zorgsoort.
Voordelen van PGB
Het PGB heeft grote voordelen ten opzichte van zorg in natura, met name voor mensen met een specifieke of complexe zorgbehoefte:
- Eigen regie: U bepaalt zelf wie uw zorgverlener is, op welke tijden de zorg plaatsvindt en op welke manier — volledig afgestemd op uw dagritme en voorkeuren.
- Maatwerk: Zorg in natura wordt standaard aangeboden; PGB geeft u de vrijheid om precies de zorg in te kopen die bij u past.
- Continuïteit: U kunt werken met één vertrouwde zorgverlener die uw situatie door en door kent, in plaats van steeds wisselende medewerkers van een zorginstelling.
- Flexibiliteit: De zorg kan worden ingepland op momenten die voor u het best uitkomen, ook op ongebruikelijke tijden of locaties.
- Vergoeding van mantelzorg: Onder bepaalde voorwaarden kunt u een familielid, partner of vriend betalen als zorgverlener. Dit is een populaire reden om voor PGB te kiezen.
Tip: Veel budgethouders kiezen PGB specifiek om hun mantelzorger te kunnen betalen. Dit is toegestaan, mits u een geldige zorgovereenkomst sluit en de zorgverlener voldoet aan de gestelde eisen van uw indicerende instantie.
Verantwoordelijkheden en aandachtspunten
Een PGB biedt vrijheid, maar vraagt ook verantwoordelijkheid. Als budgethouder bent u feitelijk werkgever of opdrachtgever van uw zorgverlener. Dat betekent:
- U sluit een juridisch bindende zorgovereenkomst af en bent daarvoor verantwoordelijk.
- U voert een administratie bij van geleverde zorguren en ingediende declaraties.
- Het budget mag uitsluitend worden besteed aan zorgactiviteiten die in uw beschikking zijn opgenomen.
- Bij onterechte bestedingen kan de indicerende instantie het budget gedeeltelijk of volledig terugvorderen.
- Jaarlijks legt u verantwoording af over de besteding van uw PGB.
De administratieve last kan voor sommige mensen zwaar zijn. Gelukkig zijn er organisaties die u hierbij kunnen ondersteunen, zoals MEE, Per Saldo of onafhankelijke PGB-bureaus.
Volgende stap: PGB aanvragen
Bent u overtuigd van de voordelen van het PGB en wilt u weten hoe u het aanvraagt? In onze stap-voor-stap gids voor PGB aanvragen leggen we elk onderdeel van het proces uit: van de indicatiestelling tot de eerste betaling door de SVB. Ook leest u er praktische tips om valkuilen te vermijden en uw aanvraag zo sterk mogelijk te maken.
Wilt u eerst weten wat uw zorg u gaat kosten? Bekijk dan het overzicht van PGB-tarieven 2026, met tariefbanden voor formele en informele zorg per wet.
Bent u al op zoek naar een begeleider? Lees onze gids over het vinden van een PGB-begeleider of zoek direct via mijnzorgmatch.nl — een platform gericht op PGB-zorgverleners.