PGB of Zorg in Natura – Wat is het Verschil?

Wat is het verschil tussen PGB en zorg in natura?

Wanneer u recht heeft op zorg, bepaalt de indicerende instantie — het CIZ, uw gemeente of uw zorgverzekeraar — hoeveel en welk soort zorg u nodig heeft. Daarna heeft u in de meeste gevallen de keuze hoe u die zorg ontvangt:

• Zorg in natura (ZIN) betekent dat de overheid of zorgverzekeraar de zorg rechtstreeks voor u regelt via een gecontracteerde zorginstelling. U ontvangt geen geld — de instelling levert de zorg en wordt direct betaald. U heeft weinig invloed op wie de zorg levert, wanneer en op welke manier.
• Persoonsgebonden Budget (PGB) betekent dat u een budget krijgt waarmee u zelf zorg inkoopt. U kiest uw eigen zorgverlener, sluit een zorgovereenkomst en laat de SVB de betalingen regelen. U heeft volledige regie, maar ook de bijbehorende administratieve verantwoordelijkheid.

De keuze is persoonlijk en niet omkeerbaar tijdens de looptijd van uw beschikking zonder tussenkomst van de indicerende instantie. Denk er dus goed over na voordat u een keuze maakt. Wilt u eerst begrijpen hoe PGB in zijn algemeenheid werkt? Lees dan ons artikel over wat een Persoonsgebonden Budget is.

Voordelen van PGB

Volledige eigen regie

Het grootste voordeel van een PGB is dat u zelf bepaalt wie uw zorgverlener is. U bent niet afhankelijk van de roosterplanning of het personeelsbestand van een zorginstelling. U kiest iemand die bij u past: dezelfde persoon elke keer, op de tijden die voor u werken, op de locatie die u kiest.

Continuïteit van zorg

Bij zorg in natura heeft u te maken met wisselende medewerkers — door vakantie, ziekte of personeelsverloop. Dat kan bij mensen met complexe zorgbehoeften of psychische aandoeningen bijzonder storend zijn. Met een PGB werkt u met een vaste zorgverlener die u en uw situatie door en door kent.

Flexibiliteit in tijden en locatie

Een PGB-begeleider komt wanneer het u uitkomt — ook vroeg in de ochtend, in het weekend of op een locatie buiten uw woning. Zorginstellingen werken doorgaans met vaste diensten en standaard tijdsblokken die niet altijd aansluiten op uw dagritme.

Mogelijkheid om mantelzorger te betalen

Via een PGB kunt u onder bepaalde voorwaarden een familielid, partner of buur betalen als zorgverlener. Dit is niet mogelijk bij zorg in natura. Voor veel gezinnen is dit een belangrijke reden om voor een PGB te kiezen.

Maatwerk zonder wachtlijst

Zorginstellingen hebben soms wachtlijsten van maanden. Als u zelf een zorgverlener vindt — via uw netwerk of een platform — kunt u vaak sneller starten dan wanneer u wacht op plaatsing via een instelling.

Nadelen van PGB

Administratieve last

Een PGB beheren is een verantwoordelijkheid die niet iedereen past. U bent als budgethouder feitelijk werkgever of opdrachtgever van uw zorgverlener. U sluit een zorgovereenkomst, keurt declaraties goed via de SVB en legt jaarlijks verantwoording af over de besteding van het budget. Wie daar moeite mee heeft, moet rekening houden met extra belasting of externe hulp inschakelen.

Zelf een geschikte zorgverlener vinden

Een zorginstelling organiseert de zorg voor u. Met een PGB bent u zelf verantwoordelijk voor het vinden, selecteren en contracteren van uw zorgverlener. Dat kost tijd en energie — en als de relatie niet werkt, moet u opnieuw zoeken.

Geen automatische vervanging

Als uw zorgverlener uitvalt door ziekte of vakantie, is dat uw probleem als budgethouder. U moet zelf vervanging regelen. Leg daarom vervangingsafspraken goed vast in de zorgovereenkomst en zorg voor een back-upplan.

Tarieflimiet

U mag uw zorgverlener niet meer betalen dan het maximumtarief in uw beschikking. Voor sommige specialistische zorgverleners — zeker formele professionals in krappe arbeidsmarkten — kan dat een beperkende factor zijn.

Voordelen van zorg in natura

Geen administratieve verantwoordelijkheid

Bij zorg in natura regelt de zorginstelling alles: planning, administratie, declaraties en kwaliteitsbewaking. U hoeft zelf niets te organiseren. Voor mensen die niet in staat zijn een PGB te beheren — of er simpelweg geen energie voor hebben — is dit een groot voordeel.

Kwaliteitsborging door de instelling

Gecontracteerde zorginstellingen zijn gecertificeerd en vallen onder toezicht van de IGJ (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd). Ze zijn verplicht aan kwaliteitsnormen te voldoen. Bij een PGB bent u zelf verantwoordelijk voor de kwaliteitscheck van uw zorgverlener.

Vervanging is geregeld

Een zorginstelling heeft meerdere medewerkers. Als iemand ziek is of op vakantie gaat, zorgt de instelling voor vervanging. Bij een PGB moet u dat zelf regelen.

Nadelen van zorg in natura

Beperkte keuzevrijheid

U kunt niet zelf bepalen wie de zorg levert. U bent afhankelijk van wie de instelling beschikbaar stelt — en dat wisselt regelmatig.

Minder flexibiliteit

Zorginstellingen werken met standaardtijdblokken en vaste diensten. Zorg buiten kantoortijden, in het weekend of op afwijkende locaties is beperkt of niet beschikbaar.

Minder maatwerk

Een instelling biedt een standaard dienstenpakket. Afwijkende of combinaties van zorgvormen die precies passen bij uw situatie zijn moeilijker te realiseren dan met een individueel ingehuurde zorgverlener.

Wanneer kiest u voor PGB?

PGB is doorgaans de betere keuze als:

• U specifieke eisen stelt aan wie de zorg levert (bepaalde expertise, achtergrond of persoonlijkheid)
• Zorg op onregelmatige tijden of locaties nodig is
• U een mantelzorger of bekende wilt betalen voor de geleverde zorg
• U of iemand in uw omgeving de administratie goed kunt bijhouden
• U langdurig met dezelfde persoon wilt werken voor continuïteit
• Er wachtlijsten zijn bij zorginstellingen maar een geschikte zorgverlener beschikbaar is

Wanneer kiest u voor zorg in natura?

Zorg in natura is doorgaans de betere keuze als:

• U de administratieve verantwoordelijkheid van een PGB te belastend vindt
• U geen geschikte zorgverlener in uw netwerk of omgeving heeft
• De gewenste zorgsoort niet beschikbaar is via zelfstandige zorgverleners
• Er behoefte is aan gestructureerde zorg door een gecertificeerde instelling
• De zorgbehoefte tijdelijk of kortstondig is

Combineren: is dat mogelijk?

In sommige gevallen kunt u een PGB en zorg in natura combineren — mits beide zorgsoorten zijn opgenomen in uw beschikking en de indicerende instantie hiermee akkoord gaat. U kunt bijvoorbeeld dagbesteding via een instelling ontvangen (ZIN) en individuele begeleiding inkopen via een PGB. Dit is echter niet standaard en vereist altijd expliciete toestemming.

Wilt u overstappen van zorg in natura naar PGB — of andersom? Dan heeft u een gewijzigde beschikking nodig. Neem contact op met uw gemeente of zorgkantoor voor de procedure in uw situatie.

Heeft u besloten dat PGB de juiste keuze is? Lees dan onze stap-voor-stap gids voor het aanvragen van een PGB en bekijk onze gids over het vinden van een passende PGB-begeleider.

Op zoek naar een PGB-zorgverlener? Via mijnzorgmatch.nl vindt u PGB-zorgverleners bij u in de buurt, gericht op uw zorgsoort en beschikbaarheid.